Categorie archief: het leven

Het leven is (soms) klote

Dinard1Er zijn zo van die dagen. Het ene droeve bericht na het andere. Bij het eerste slik je even en je moet alweer vooruit, de plicht roept – weet je wel! Maar na drie onheilstijdingen op één voormiddag hield ik het gisteren voor bekeken.

Heeft het met ouder worden te maken of is het een kwestie van pech, ik weet het niet. Maar er gaat geen dag meer voorbij zonder nieuws over ernstige ziektes en overlijdens in onze naaste omgeving. Tantes en nonkels, vrienden, buren, kennissen … En dan heb ik nog het geluk – ik durf het haast niet schrijven – dat mijn ouders nog in leven en in redelijk goede gezondheid zijn, dat mijn kinderen, kleinkinderen en mijn zus het goed stellen. Want o wee als hen iets raakt!

Tot nu toe was ik niet bang voor de dood. Wel voor de dood van andere mensen, maar niet voor mijn eigen dood. Ik kan me zelfs levendig voorstellen dat oude en zieke mensen naar de dood verlangen omdat die bevrijding brengt. Tot ik me gisterenavond realiseerde dat mijn overlijden anderen verdriet gaat doen. Maar dat is dan ook het enige wat mij aan de dood afschrikt.

Ziekte, daar ben ik bang voor. En dan bedoel ik een levensbedreigende of levensbeperkende ziekte, waardoor je afhankelijk wordt van anderen en niet meer voor jezelf kan zorgen, laat staan voor anderen.

Ik wil mijn vrijheid niet verliezen door een ziekte die mij treft, ik wil niemand tot last zijn. Vandaar wellicht de lichte paniek bij de ongemakken waar ik de laatste weken en maanden mee te maken krijg. Ongemakken die in het niets verdwijnen vergeleken bij de ziektes die anderen om me heen treffen. Maar die me toch wel ongerust maken, omdat ze ernstige gevolgen kunnen hebben als ik niet goed voor mezelf zou zorgen.

Zo maalt het in mijn hoofd tijdens slapeloze nachten. Nachten met wolkbreuken en onweersbuien.  Nachten waarin ik me afvraag waar wij mensen mee bezig zijn? We rennen rond als kippen zonder kop, we vergeten te genieten of we hebben geen tijd om er voor elkaar te zijn. We leven in een trieste wereld.

61 jaar heb ik erover gedaan om me dit te realiseren: geluk vult meestal slechts één moment, verdriet het hele leven.

Afscheid van Johan

We wisten het al een hele tijd: dit komt niet meer goed, dit eindigt met de dood. Maar zoals jij bleef vechten tegen jouw ziekte, werd ook bij ons de twijfel groot. Ook al wisten wij beter, elke keer lieten wij ons door jou overtuigen dat het weer in orde komen zou. Maar je hebt je strijd gestreden en eigenlijk nog onverwacht liet jij het leven los. Zacht, stil, eenvoudigweg. Zoals jij was.

Ik dacht: ik heb al veel vrienden verloren, ook dit kan ik wel aan. Maar nu besef ik: er zijn vrienden en vrienden. Er zit gradatie in vriendschap. En daar schrok ik van. Wat een pijn, wat een verdriet, ik kan aan niets anders denken. Het is een rauwe spijt om woorden die niet zijn gezegd, om de laatste belofte die ik niet meer kan waarmaken, om het afscheid dat geen afscheid is geweest. Verdriet om het verdriet van Roseline, Peter en Sarah, om je kleinzoontjes die je nu al moeten missen, veel te vroeg. Verdriet om de vele plannen die wij vieren nog samen hadden. Het is allemaal voorbij.

Je koos een mooie dag om te gaan, een koude wintermiddag met volop zon. Een blauwe hemel. Ook terwijl ik dit in tranen schrijf, schijnt de zon door mijn raam. Ik heb foto’s zitten kijken, van de vele uitstappen en reisjes die wij vieren hebben gemaakt, van de leuke momenten bij elkaar thuis, van de feestjes die we al die jaren samen vierden.

Nu kan ik al weer een beetje glimlachen als ik aan jou denk. Uit dankbaarheid om die vele jaren vriendschap, om het besef dat wij ons gelukkig mogen prijzen dat we jou als vriend mochten hebben. Niet iedereen heeft het geluk in zijn leven iemand als jij te ontmoeten.

Ik koester de vele herinneringen. De korte sms’jes die zo veelzeggend waren, zoals: apero? Onze gemeenschappelijke interesses wat muziek en cultuur betreft, onze babbels over wat er in de wereld gebeurt, onze belangstelling voor de herdenking van de oorlogen, onze etentjes en kroegentochten, het vertellen over de kinderen en kleinkinderen die ons zo nauw aan het hart liggen, onze jaarlijkse uitstap naar de Gentse Feesten, … Ik schrijf het op zoals het me te binnen schiet. We moeten dankbaar zijn voor zoveel mooie momenten. Maar net daarom doet het ook zoveel pijn.

Je hebt mijn vriendin veel gelukkige jaren gegeven en ook daar zijn we jou dankbaar voor. Het is een cliché dat de beste koppels vroegtijdig door ziekte en overlijden uit elkaar worden gehaald, maar een cliché is al te dikwijls de pijnlijke waarheid.

Ik weet dat je niet gelooft in god en in de hemel. Maar als iemand hier op aarde zijn hemel heeft verdiend, dan ben jij het wel. Je leeft in elk geval verder in ons hart en in onze gedachten. Wij zullen hier zorg dragen voor jouw Roseline en we zullen Emiel en Guust heel veel over jou vertellen.

Dag Johan, wij houden nog altijd zielsveel van jou!

Ik mis je – Herman Van Veen Een liedje ten afscheid, voor jou.

De magie van Kerst

kindjes-op-kerstavond-2015

Katholiek of diepgelovig zijn heeft er nog maar weinig meer mee te maken. Ik zag het evolueren van een christelijk feest naar een commercieel feest. Maar als ik er nu op terugkijk, was kerstavond enkele keren een mijlpaal in mijn leven.

Mijn eerste herinnering gaat terug tot een kerstavond bij mijn grootmoeder. Ik kan toen hoogstens vijf of zes jaar oud zijn geweest, want mijn zus was nog niet geboren. Ik vermoed dat het in 1962 was. Terwijl meetje aan de kookpot stond, viel de elektriciteit uit. In die tijd gebeurde dat met de regelmaat van de klok. Meestal werd dat nogal vlug hersteld, maar die kerstavond duurde het een paar uren. Alle buren kwamen op straat, er werd doorgegeven tot waar de panne reikte en dat bleek een groot deel van het dorp te zijn, misschien wel het hele dorp of tot ver daarbuiten. Ik herinner me nog haarfijn de sfeer van die avond. Eerst de complete duisternis, daarna gingen we de straat op om bij de buren kaarsen te gaan lenen. Nooit is er in Heusden zoveel volk op straat gekomen op een kerstavond. Later die avond zaten we met zijn allen aan tafel bij het licht van één kaars. Die magische sfeer blijft me mijn hele leven bij.

Ronny en ik waren nog niet zo heel lang samen, maar hij stond erop dat ik kerstavond met zijn familie zou vieren. Hij vroeg dat één week op voorhand … dus moest alles in recordtempo “officieel” worden gemaakt, want ik moest mijn ouders uitleggen waarom ik niet met hen zou vieren. Nog nooit voelde ik me zo bekeken en gekeurd als die avond. Als grap hadden ze mij een vork en mes gegeven die plooiden als je ze wou gebruiken. Ik had niet door dat het een grap was en probeerde zo goed en zo kwaad als het ging met dat rare bestek te eten, het duurde lang eer ik door had waarom iedereen aan tafel zoveel plezier had. Die avond had ik ook voor het eerst in heel mijn leven het gevoel dat ik nog nooit iemand zo graag had gezien.

Kerst 1979. Ronny zijn moeder was eerder die maand overleden. Waar ik twee jaar voordien voor het eerst bij haar te gast was geweest, zat ik nu aan dezelfde tafel als gastvrouw.

Kerst 1980. Mijn eerste kerst als moeder. Behoeft geen verdere uitleg.

Kerst 2006. We zaten met onze kinderen aan het kerstdiner, toen we het gevreesde telefoontje kregen. Milan, het vier jaar oude zoontje van mijn nicht, was die avond thuis overleden na een maandenlang gevecht tegen kanker. Hij had zo naar het feest, zíjn kerstfeest, uitgekeken en had net dat moment gekozen om te gaan, omringd door zijn naaste familieleden. Ook onze jongste schoondochter bracht slecht nieuws: bij haar broer was een hersentumor vastgesteld die niet operatief kon worden verwijderd. Een kerst die ons altijd zal bijblijven, evenals de gevoelens van verdriet, machteloosheid en zelfs boosheid.

Kerst 2016. Deze kerst staat in het teken van onze kinderen en kleinkinderen. De broer van onze schoondochter is vorige maand overleden, ten gevolge van zijn hersentumor. Hij was de peter van de enige dochter van zijn zus en deze kerst nam ik het meterschap van hem over. In ons dialect noemen ze dat “meetje lap”. Onlangs nam ik Lisa mee naar het toneel en voortaan hebben we dit als gemeenschappelijke hobby.

De oudste kleindochter gaf dit weekend haar eerste concertje op viool met de muziekschool, een gebeurtenis die ik ook voor geen geld wou missen. Laure, haar naam betekent zon en zij was het eerste zonnetje in ons leven als grootouders. Met de oudste kleinzoon Rune heb ik de liefde voor het lezen gemeen, ik herken bij hem de gretigheid naar boeken. Ik kijk ernaar uit om hem later met mijn lievelingsboeken te laten kennis maken. Met de jongste kleinzoon deel ik tot nu toe enkel nog maar knuffels en gekke spelletjes, ik ben benieuwd of ik ook met hem gemeenschappelijke interesses zal hebben. En dan is er nog ons vijfde kleinkind, een kleindochter die in de lente zal worden geboren en die voorlopig het koosnaampje “Zulma” kreeg van Ronny. Tot nu toe weet enkel haar onlangs overleden nonkel Damir hoe haar echte naam zal zijn.  Voor ons is zij voorlopig Zulma, wat betekent: “vrede, hemels”, het meisje van de hemelse vrede.

Ik wens deze kerst aan iedereen een Zulma om naar uit te kijken.

Eindejaar blues

Precies twee jaar geleden werd ons leven overhoopgehaald, op de dag dat Ronny een beroerte kreeg.

Twee jaar later nu. Voor de buitenwereld zijn de gevolgen niet echt zichtbaar meer of toch eerder miniem. Voor ons is het nog bijna elke dag een confrontatie met wat nog net kan en wat niet meer kan. We zijn nog volop bezig ermee te leren leven. En dat lukt de ene dag al beter dan de andere, zowel voor hem als voor mij.

De sfeer en tradities van eindejaar zijn sindsdien voor ons nooit meer hetzelfde, ze zijn verkleurd door wat we toen meemaakten. Nooit meer wens ik iemand zomaar “een gelukkig nieuwjaar en een goede gezondheid” toe, die woorden hebben voor mij terug hun ware naakte betekenis gekregen. Een goede gezondheid is goud waard, is gewoonweg onbetaalbaar. Het mooiste wat je iemand kan wensen.

Daarom krijg ik het steeds maar moeilijker met het hele commerciële gedoe rond eindejaar, de dure etentjes en de obligate dure geschenken. De geest van Kerstmis gaat over vrede en liefde, over samenzijn en aandacht voor elkaar. In de kerstperiode steken we vele lichtjes aan om de duisternis te verdrijven. Letterlijk en figuurlijk. Want voor veel mensen is dit een donkere periode. Wie ziek of eenzaam is, heeft het nu nog ietsje zwaarder dan in andere periodes van het jaar.

Ik ging deze voormiddag op cadeautjesjacht. Althans, dat was het plan. Wie me kent weet dat ik niet echt van shoppen hou. Al verandert dat wel enigszins als er geschenkjes moeten worden gezocht om onder de kerstboom te leggen voor wie ons dierbaar is.

Er is eigenlijk maar één soort winkels waar ik graag vertoef … boekenwinkels. Niet toevallig kwam ik deze morgen in het winkelcentrum van Dok Noord terecht, daar was een literair aperitief gepland waar vijf auteurs hun recente werken kwamen voorstellen. Wat hou ik ervan mensen te horen vertellen hoe en waarom ze schrijven, waarover ze schrijven, wat hun drijfveren zijn.

“Wie wil schrijven, moet eerst leven”, zei Gentse stadsdichter David Troch. Geldt dat niet voor alles, en voor sommigen onder ons ook in omgekeerde richting? Want als je wordt gehinderd om te leven zoals jij het wil, door ziekte of pijn of verdriet of wat dan ook, dan lukt het ook niet om te functioneren (om te schrijven bijvoorbeeld) en deel te nemen aan de mallemolen van het leven. Het is net van die mallemolen dat ik af en toe wil afstappen, om even op adem te komen. En hoe kan dat beter dan met een goed boek in een knus hoekje? Een gedroomde vlucht uit de jachtigheid en de dagelijkse jacht van deze tijden vol stress.

Aan al mijn vrienden en medemensen die ziek of eenzaam zijn, wens ik dat ze in deze kerstdagen door warmte en vriendschap worden omringd. Dat ik af en toe voor hen als een boek mag zijn, waarmee ze in een hoekje gaan zitten om alle verdriet en pijn heel eventjes te vergeten en stil te genieten van een verhaallijn met een happy end.

Zalig eindejaar!